Gençler okulu terk ediyor: Okullaşma oranı sert düştü

Okul Terk Oranları ve NEET Krizi

Türkiye'de eğitim sistemi, ortaöğretim kademesinde yaşanan ciddi düşüşlerle alarm veriyor. Eğitim-Bir-Sen tarafından yayımlanan "Eğitime Bakış 2025" raporuna göre, 14-17 yaş grubundaki net okullaşma oranı bir yıl içinde yüzde 94,5'ten %86,4'e geriledi. Bu keskin düşüş, lise çağındaki her sekiz çocuktan birinin eğitim sisteminin dışında kaldığı anlamına geliyor.

Rapora yansıyan daha endişe verici bir tablo ise ortaokuldan sonra eğitime devam etmeyen öğrencilerle ilgili. Veriler, ortaokulu tamamlayan her 10 çocuktan birinin liseye kayıt yaptırmadığını gösteriyor. Bu durum, Türkiye'nin gelecekteki iş gücü potansiyeli ve sosyal kalkınması açısından önemli riskler barındırıyor.

Eğitimden kopuş, gençlerin istihdama katılımını da olumsuz etkiliyor. Türkiye, yüzde 31'lik oranla ne eğitimde ne de istihdamda olan gençlerin (NEET) oranında OECD ülkeleri arasında ilk sırada yer alıyor. Bu durum, genç işsizliği ve sosyal uyum sorunlarının derinleşebileceğine işaret ediyor.

İmam Hatip ve Açık Liselerde Büyük Erime

Raporda dikkat çeken bir diğer önemli bulgu, bazı okul türlerindeki öğrenci sayılarında yaşanan dramatik azalma oldu. Özellikle imam hatip liseleri, son on yılda öğrenci sayısının yaklaşık üçte birini kaybetti. 2016 yılında 555 bin 870 olan öğrenci sayısı, 2024-2025 eğitim yılında 404 bin 95'e düştü.

Benzer bir gerileme, açık öğretim liselerinde de gözlemlendi. Son iki yıllık süreçte açık liseye kayıtlı öğrenci sayısı 1 milyon 54 binden fazla azalarak 954 bin 777'ye indi. Bu düşüş, açık liseye geçişi zorlaştıran yeni düzenlemelerin bir sonucu olarak değerlendiriliyor. Ancak uzmanlar, bu politikanın örgün eğitimde kalmayı teşvik etmek yerine, okulu tamamen terk etme oranlarını artırdığını belirtiyor.

Eğitim Bir Sen Genel Sekreteri Talat Yavuz, gençlerin okulu terk etme nedenleri arasında mezuniyet sonrası iş bulma kaygısı ve üniversite eğitiminin istihdamla zayıflayan bağının bulunduğunu vurguladı. Sınav odaklı sistemin alternatif yolları tıkamasının da gençleri eğitimden uzaklaştırdığı ifade edildi.

Bölgesel Farklılıklar ve Cinsiyet Eşitsizliği Derinleşiyor

Okullaşma oranlarındaki düşüş, Türkiye genelinde homojen bir dağılım göstermiyor. Özellikle Ağrı, Gümüşhane, Şanlıurfa ve Muş gibi illerde 14-17 yaş grubunda okullaşma oranları ülke ortalamasının oldukça altında seyrediyor. Erkek öğrencilerde en düşük okullaşma oranı yüzde 44,7 ile Ağrı'da görülürken, kızlarda ise %42,7 ile Siirt son sırada yer alıyor.

Cinsiyet bazında lise mezuniyet oranları da dikkat çekici bir eğilim gösteriyor. 18-21 yaş grubunda, en az lise mezunu olan erkeklerin oranı 2023'ten 2024'e düşüş göstererek %75,8'e geriledi. Aynı dönemde kadınların mezuniyet oranı artmaya devam ederek, kadınlar lehine olan fark yüzde 8,4'e yükseldi.

Bu veriler, eğitimde fırsat eşitliği ve bölgesel kalkınmışlık farklarının hala önemli bir sorun olduğunu ortaya koyuyor. Eğitim politikalarının, okulu terk oranlarını artıran temel ekonomik ve sosyal nedenleri hedef alarak yeniden yapılandırılması zorunluluğu kendini gösteriyor.