Hürmüz Boğazı'nın Açık Kalması İçin ABD ve Çin Anlaştı

Hürmüz Boğazı'nda Küresel Enerji Akışı Vurgusu

Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, 14 Mayıs 2026 Perşembe günü Hürmüz Boğazı'nın durumunu ele aldı. Bu görüşme, su yolunun yeniden açılmasına yönelik müzakerelerin duraklaması ve küresel enerji tedarikinde yaşanan aksaklıklar zemininde gerçekleşti.

 

Beyaz Saray'dan yapılan açıklamaya göre, iki lider boğazın “serbest enerji akışını desteklemek amacıyla açık kalması gerektiği” konusunda fikir birliğine vardı. Görüşme “olumlu” olarak nitelendirildi.

 

Aynı açıklamada, Çin Devlet Başkanı Xi'nin boğazın askerileştirilmesine ve geçiş ücreti talep edilmesine karşı çıktığı da belirtildi.

 

Pekin'in Boğazın Açılmasına Desteği

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Pekin'in su yolunun açılması çabalarını destekleyeceğine inandığını ifade etti. Bessent, bu durumun Çin'in “çok büyük çıkarına” olduğunu vurguladı.

 

İran, Şubat ayı sonunda başlayan ABD-İsrail savaşı sonrasında boğazı büyük ölçüde kapatmıştı. Bu durum, enerji akışını sekteye uğratmış ve birçok petrol tankerinin geçişini engellemişti. Özel anlaşmalar çerçevesinde, İran bazı gemilerin geçişine izin verdi.

 

Gemi takip verilerine göre, Çin bandıralı bir tanker Çarşamba günü boğazdan geçti. İran'ın Fars Haber Ajansı da bazı Çin gemilerinin geçişine izin veren bir anlaşma yapıldığını duyurdu.

 

Deniz Güvenliği Riskleri ve ABD Uygulamaları

İran devlet televizyonu IRIB, Çarşamba akşamından bu yana yaklaşık 30 geminin geçiş yaptığını bildirdi. Ancak bu düzenlemelerin ne kadar süreceği veya diğer gemiler için hangi koşulların geçerli olacağı hakkında detay verilmedi.

 

ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), Trump'ın İran limanlarına giden veya bu limanlardan gelen gemilere uyguladığı ablukanın bir parçası olarak 70 ticari geminin yönünü değiştirdiğini ve dört gemiyi etkisiz hale getirdiğini açıkladı.

 

Bölgede deniz güvenliği riskleri de arttı. Birleşik Arap Emirlikleri açıklarında demirli bir gemiye el konularak İran'a götürüldü. Ayrıca, Umman sularında Hint bandıralı ahşap bir kargo gemisi, şüpheli bir insansız hava aracı veya füze saldırısı sonucu çıkan yangının ardından batırıldı. Hindistan Denizcilik Bakanlığı, 14 mürettebatın tamamının Umman sahil güvenliği tarafından kurtarıldığını bildirdi.

 

İran'ın Geçiş Mekanizması Önerisi

İran yargı sözcüsü Asghar Jahangir, İran'ın düzenlemelerini ihlal eden “ABD tankerlerinin” ele geçirilmesinin ulusal ve uluslararası hukuka uygun olduğunu belirtti. İranlı yetkililer, gemilerin geçiş öncesinde kargo detayları, sahiplik bilgileri, varış noktası, rota planları ve geçiş zamanlamasını “Fars Körfezi Boğaz Otoritesi” olarak adlandırdıkları bir kuruma onay için sunmasını gerektiren bir mekanizma önerdi.

 

Boğazın açılması ve çatışmanın sona ermesi için yürütülen diplomatik görüşmelerde ilerleme kaydedilemedi. Yetkililer, su yolunda normal deniz trafiğinin ne zaman başlayacağına dair bir zaman çizelgesi sunmadı.