Güney Afrika Kıyılarında Balina Çarpma Riski Artıyor

Gemi Trafiği Balina Popülasyonlarını Tehdit Ediyor

Jeopolitik gerilimler, ticari gemi rotalarını Güney Afrika çevresine yönlendirerek balinaların gemilerle çarpışma olasılığını artırdı. Uluslararası Balinacılık Komisyonu (IWC) toplantısında sunulan bir araştırma, bu durumun ciddi sonuçlar doğurabileceği konusunda uyarıyor. Kızıldeniz'deki ana deniz yollarındaki aksaklıklar ve Hürmüz Boğazı'ndaki kısıtlamalar, daha fazla geminin Ümit Burnu çevresinden geçmesine neden oldu.

 

Bilim insanları, bu rota değişikliğinin göç eden ve beslenen çok sayıda balinaya ev sahipliği yapan sularda gemi yoğunluğunu artırdığını belirtiyorlar.

 

Kasım 2023'te Husi saldırıları sonrası Kızıldeniz'deki deniz trafiği değişmeye başladı. Hürmüz Boğazı'ndaki yeni kısıtlamalarla bu durum daha da yoğunlaştı. Süveyş Kanalı rotasını kullanan gemi sayısı azalırken, daha fazla gemi Güney Afrika kıyıları boyunca ilerliyor. Bu bölgeler, çeşitli balina türleri tarafından kullanılıyor.

 

Artan Gemi Sayısı ve Çarpışma İhtimali

Uluslararası Para Fonu'nun PortWatch Monitör verilerine göre, 1 Mart ile 24 Nisan 2026 tarihleri arasında Güney Afrika çevresinden 89 ticari gemi geçti. 2023'ün aynı döneminde bu sayı 44 idi. Araştırma, belirtilen zaman diliminde trafiğin neredeyse iki katına çıktığını gösteriyor.

 

Araştırmacılar, hızlı hareket eden gemilerle çarpışmaların balinalar için ölümcül olabileceğini ve genellikle belgelenmesinin zor olduğunu vurguluyor. Bu rota değişiklikleri, küresel denizcilik düzenini yeniden şekillendiren jeopolitik ve ticari aksaklıkların çevresel bir yansıması olarak değerlendiriliyor.

 

Güney Afrika Suları Balinalar İçin Kritik Öneme Sahip

Güney Afrika suları, güney gerçek balinası, kambur balina ve Bryde balinası dahil olmak üzere 40'tan fazla balina türüne ev sahipliği yapıyor. Bilim insanları, Ümit Burnu ve çevresindeki suların balinalar tarafından göç ve beslenme için kullanıldığını, bu durumun gemi trafiğiyle yakın karşılaşma şansını artırdığını belirtiyor.

 

Araştırmacılar, artan gemi varlığının, özellikle gemilerin yüksek hızda seyrettiği yerlerde çarpışma olasılığını yükselttiği konusunda uyarıyor. Ayrıca, belgelenmiş çarpma vakalarının gerçek kaybın sadece bir kısmını yansıttığını, çünkü tüm ölümlerin gözlemlenmediğini veya kesin olarak atfedilmediğini belirtiyorlar.

 

Geçmiş Veriler ve Olası Çözümler

IWC Cetacean Araştırma ve Yönetimi Dergisi'nde 1999-2019 dönemini kapsayan önceki bir çalışma, 97 güney gerçek balinası ölümünden 11'inin gemi çarpması sonucu olduğunu tespit etti. Bu araştırmanın yazarları, gemi çarpmalarının muhtemelen eksik sayıldığını belirtmişti. Bu görüş, IWC'ye sunulan yeni çalışmada da tekrarlandı.

 

Çalışma, riski azaltmak için potansiyel önlemleri özetliyor. Bunlar arasında, gemi trafik şeritlerinin kritik balina yaşam alanlarından uzaklaştırılması yer alıyor. Araştırmacılar, bu tür değişikliklerin, rotaların nereye taşındığına ve hangi balina popülasyonlarının etkilendiğine bağlı olarak bazı türler için çarpma riskini %20 ila %50 oranında azaltabileceğini ifade ediyor.

 

Araştırmacılar, şimdi asıl sorunun, değişen gemi trafiğinin kalıcı olup olmayacağı ve yetkililerin ile denizcilik operatörlerinin Güney Afrika'nın en yoğun balina koridorlarında çarpışmaları azaltacak önlemleri alıp almayacağı olduğunu belirtiyorlar.