Türkiye'nin doğurganlık hızı 2025'te 1,42'ye düşerek nüfus yenilenme seviyesinin belirgin şekilde altına indi.
Düşüş trendi 2014'ten beri devam ediyor ve ülke genelinde nüfus yaşlanması riskini artırıyor.
Bölgesel farklılıklar dikkat çekerken, kaba ve adölesan doğurganlık hızlarındaki azalış da gözlemleniyor.
Atlas AI
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından açıklanan 2025 yılı doğum istatistikleri, ülkedeki doğurganlık hızında dikkat çekici bir düşüş olduğunu ortaya koydu. Toplam doğurganlık hızı, bir kadının doğurganlık ömrü boyunca dünyaya getirmesi beklenen ortalama çocuk sayısını ifade ediyor. Bu değer, 2001 yılında 2,38 çocuk seviyesindeyken, 2014 yılından itibaren başlayan düşüş trendini sürdürerek 2025'te 1,42 çocuğa indi.
Doğurganlık Hızının Düşüş Eğilimi Derinleşiyor
Nüfusun kendi kendini yenileyebilmesi için gerekli olan 2,10 çocuk seviyesinin oldukça altında kalan bu oran, uzun süredir devam eden bir eğilimin sonucu. Son dokuz yıldır kesintisiz olarak 2,10 eşiğinin altında seyreden toplam doğurganlık hızı, demografik yapının geleceği hakkında önemli soruları gündeme getiriyor. 374 canlı bebek dünyaya geldi. Canlı doğan bebeklerin cinsiyet dağılımı incelendiğinde ise yüzde 51,4'ünün erkek, yüzde 48,6'sının kız olduğu belirlendi.
Bölgesel Farklılıklar ve Demografik Göstergeler
Doğurganlık hızındaki bölgesel farklılıklar dikkat çekici boyutlara ulaştı. 2025 verilerine göre en yüksek toplam doğurganlık hızına sahip il, 3,15 çocuk ile Şanlıurfa oldu. Bu ili sırasıyla 2,53 çocuk ile Şırnak ve 2,23 çocuk ile Mardin takip etti. Bu illerdeki oranlar, ülkenin genel ortalamasının oldukça üzerinde seyrediyor ve nüfus artış hızını destekler nitelikte.
Öte yandan, doğurganlık hızının en düşük olduğu iller ise daha çok Batı bölgelerinde yoğunlaştı. Bartın 1,09 çocuk ile en düşük orana sahip il olurken, İzmir 1,10, Eskişehir 1,11, Ankara ve Zonguldak ise 1,11 çocuk ile bu sıralamada yer aldı. Bu durum, kentsel yaşamın ve sosyoekonomik faktörlerin doğurganlık oranları üzerindeki etkisini gözler önüne seriyor.
Kaba Doğum Hızı ve Adölesan Doğurganlıkta Azalma
Bin nüfus başına düşen canlı doğum sayısını ifade eden kaba doğum hızı da önemli bir düşüş gösterdi. 2001 yılında binde 20,3 olan bu oran, 2025 yılında binde 10,4'e geriledi. Bu, nüfusun büyüme hızının yavaşladığının bir başka göstergesi olarak kabul ediliyor. Benzer şekilde, 15-19 yaş grubundaki kadınların doğurganlık oranını belirten adölesan doğurganlık hızı da belirgin bir düşüş yaşadı.
2001'de binde 49 olan bu oran, 2025'te binde 9'a indi. Bu, genç yaşta annelik oranlarının azaldığını ve kadınların daha ileri yaşlarda doğum yapma eğiliminde olduğunu gösteriyor. Ayrıca, annelerin son iki doğum arasındaki ortalama sürenin 2020'de 4,6 yıl iken 2025'te 4,8 yıla yükselmesi, doğumlar arasındaki zamanın uzadığını ortaya koyuyor.
Avrupa Birliği Karşılaştırmasında Türkiye'nin Yeri
2025 yılı verilerine göre Türkiye'nin 1,42'lik toplam doğurganlık hızı, Avrupa Birliği (AB) üyesi ülkelerle karşılaştırıldığında Türkiye'nin 11. sırada yer aldığını gösteriyor. AB ülkelerinde bu oran en yüksek Bulgaristan'da 1,72, en düşük ise Malta'da 1,01 olarak kaydedildi. Türkiye'nin durumu, AB ülkelerinin genel eğilimlerine paralel bir düşüş trendi içinde olduğunu ancak bazı ülkelerden daha genç bir nüfusa sahip olma potansiyelini koruduğunu gösteriyor.
Ancak bu düşük doğurganlık hızının uzun vadede iş gücü piyasası, sosyal güvenlik sistemleri ve ekonomik büyüme üzerindeki etkileri önemli bir izleme konusu olacaktır.
